تبلیغات
تبادل اطلاعات رشته اقتصاد بازرگانی - پول و تحول تاریخی آن قسمت 1
سه شنبه 9 اسفند 1390  17:36    ویرایش: شنبه 13 اسفند 1390 15:33
توسط: س ق

روند شک لگیری و تکامل پول نشان م یدهد که پول پدیده ای اجتماعی است ، درون....

پول و تحول تاریخی آن

مقدمه

روند شک لگیری و تکامل پول نشان م یدهد که پول پدیده ای اجتماعی است ، درون یک نظام

اجتماعی اقتصادی شکل م یگیردو با کارکردی که در اقتصاد دارد شناخته می شود .درک صحیح مفاهیم

پولی به شناخت بهتر سازو کار اقتصاد کلان و تعامل اجزای آن کمک می نماید و به همین دلیل مباحث پولی

از مه مترین مباحث اقتصادی به شمار می آید .در ادوار مختلف ، پول اشکال مختلفی داشته ؛ ولی صر فنظر از

تنوع آن، همیشه برای آحادجامعه مهم بوده و اثرات مهمی در اقتصاد برجا گذاشته است. برای شناخت بهتر

پول لازم است توضیح داده شود پول چیست ، این ابداع اقتصادی چه وظایفی دارد و چگونه با تکامل آن

کارایی فعالیت های اقتصادی تحت تاثیر قرار گرفته است.

١-مفهوم پول

جانسون ١ پول را به عنوان ابزار پرداختی تعریف می کند که تعهدات بعدی ایجاد نم یکند. در این

تعریف، اعتبار تجاری و اضافه برداشت های بانکی پول محسوب نمی شود زیرا با تعهد بازپرداخت همراه است.

در تعریف فریدمن ٢، پول متغیری است که بیشترین همبستگی را با تولید ناخالص ملی داشته باشد. فریدمن

در واقع برای شناسایی پول دو فرض ارائه کرده ، اول آنکه تعریف پول، یک تعریف تجربی است و دوم آنکه

معیار پول بودن، همبستگی بالا با درآمد ملی است. پس پول مطابق این شیوه شامل اسکناس و مسکوک،

سپرده های دیداری و سپرده های مدت دار بانک های تجاری می باشد. در مکتب پولی، پول چیزی است که

تقاضای آن باثبات باشد زیرا ثبات تقاضای پول، پیش شرط تاثیرگذاری سیاست های پولی است. در تعریف

دیگر، پول وسیله مبادل های است که به راحتی گردش کند. به نظر فریدمن پول ذخیره کننده موقت قدرت

خرید است و به نظر توبین ٣ پول یک دارایی بیرونی است که به بدهی بخش خصوصی به درون این بخش

١ Johnson

٢ Fridman

٣ Tobin

٢

مربوط نیست و نرخ بهره اسمی آن به صورت نهادی یا قانونی ثابت است و در بازارها تعیین نم یشود. بنابراین

پول از دیدگاه اقتصاددانان و مکاتب اقتصادی به اشکال متفاوت تعریف شده است.

در محاوره های روزانه از واژه پول زیاد استفاده می شود که ممکن است معانی مختلفی داشته باشد.

اما برای اقتصاددانان، کلمه پول فقط یک مفهوم مشخص دارد و آن هر ابزاری است که در پرداخ تها و یا

بازپرداخت بدهی ها مورد قبول باشد. اسکناس و مسکوک با این تعریف مطابقت داشته و نوعی پول است.

زمانی که اغلب مردم راجع به پول صحبت م یکنند منظورشان اسکناس و مسکوک است. درحالیکه از نظر

اقتصاددانان علاوه بر اسکناس و مسکوک، انواع چ کها و حسا بهای جاری بانکی که به عنوان وسیله پرداخت

پذیرفته شده اند پول محسوب می شوند. در تعریف وسیع تر پول، اقلامی مانند سپرده های پ سانداز و سپرده های

سرمایه گذاری مدت دار با قابلیت تبدیل سریع و آسان به پول نقد یا حساب های جاری، نیز پول هستند. نکته

شایان ذکر آن است که حتی از نظر اقتصاددانان نیز تعریف واحدی از پول وجود ندارد.

٢-وظایف پول

فارغ از تعاریفی که برای پول وجود دارد ، مبدا پیدایش پول دراشکال مختلف از روزی آغاز شد که

انسان با زندگی اجتماعی خو گرفت.زیرا احتیاجات متعدد ومتنوع انسان ها وعدم توان آنان درتامین تمامی

این نیازها توسط خود، عامل اصلی اختراع پول بود واین احتیاجات از بدو زندگی انسان وجود داشته است.

صرف نظر از انواع اشکال پول، در هر اقتصاد پول سه کارکرد عمده دارد: "وسیله مبادله"، "واحد شمارش" و

"ذخیره ارزش". در اقتصاد کلاسیکی به دلیل اینکه نا اطمینانی، ب یثباتی و عدم شفافیت وجود ندارد، پول تنها

به عنوان واحد شمارش و وسیله مبادله مورد قبول همه افراد جامعه تعریف می شود. در اقتصاد کینزی گفته

می شود پول علاوه بر آنکه واحد شمارش و وسیله مبادله مورد قبول همگان است ، ذخیره ارزش نیز می باشد.

به طور کلی در یک تعریف جامع می توان پول را به عنوان واحد شمارش، وسیله مبادله مورد قبول همه،

وسیله ذخیره ارزش و طبق آخرین تئوری ها ، معیار پرداخ تهای تاخیری تعریف نمود.

٣-پول در دوره مبادله پایاپای

درزمان های بسیار دور، معاملات با استفاده از روش پایاپای صورت می گرفت.بدین معناکه کالاهای

موجود درجامعه که دردست افراد مختلف بود به منظور رفع نیازهای متعدد آنان با یکدیگر مبادله م یشد.برای

٣

مثال فردی شیر تولیدی خود را درمقابل دریافت گوشت ، نمک یا ...مبادله می کرد.این نوع مبادله به دلایل

زیر بسیار پیچیده، سخت و پرهزینه است.

الف-غیر قابل تقسیم بودن برخی کالاها:

درروش پایاپای ،گاهی اوقات امکان تقسیم کالا به اجزای کوچکتر وقابل مبادله با حفظ کیفیت اصلی

با کالاهای مورد نیاز فرد وجودنداشت.برای مثال وقتی که بخشی از یک حیوان زنده باید با مقدار معینی گیاه

معاوضه می گردید.

ب- تناسب وهمزمانی نیازهای طرفین:

درمعاملات پایاپای تمایلات یک طرف معامله همزمان ومتناسب با خواست طرف دیگر باید رخ

می داد،که این امر مستلزم صرف وقت زیادی بود.زیرا از یک طرف برخی کالاها بویژه کالاهای کشاورزی

درهمه اوقات یافت نمی شد و از طرف دیگر طرف مقابل معامله ممکن بود به آن کالای خاص عرضه شده مثلا

برنج نیاز نداشته ودرمقابل گندم م یخواسته است. بنابراین فرد دارنده برنج ناگزیر به انجام معامله اضافی برای

تبدیل برنج به گندم و سپس ارایه آن به فرد موردنظر بود.

ج- قیمت های متعدد برای یک کالا بر حسب کالاهای دیگر

دراین نوع مبادله ، آگاهی از نرخ های مبادله انواع کالاها برای افراد معامله گر امری ضروری بود.برای

وجود داشت وهیچ معیاری برای سنجش ارزش های قابل معاوضه D وC،B،A مثال، اگر فقط ٤نوع کالای

وجود نداشت واگر حسب ضرورت باید قیمت های نسبی این کالاها مدنظر قرار می گرفت، لازم بود شش

قیمت نسبی به صورت زیر به خاطر سپرده شود.

D

C

C

B

C

B

D

A

C

A

B

A

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q

Q , , , , ,

حال با توجه به تنوع کالاها ونیازهای افراد م یتوان تصور کرد که چه حجم عظیمی از نسبت های

مبادله درآن جوامع وجود داشته وافراد ناگزیر از دانستن آن ها بودند.

ه- بالا بودن هزینه های مبادله

٤

درمثال فوق چنانچه فرد نمی توانست برنج خود را به گندم تبدیل نماید ناچار بود به منطقه دیگری

برای یافتن فرد خواهان برنج برود که این موضوع علاوه بر هزینه صرف زمان بیشتر برای انجام معامله هزینه

حمل ونقل درمعامله را نیز افزایش می داد.

و- محدود شدن امکان انباشت ثروت

درنظام مبادله پایاپای ، ذخیره سازی ثروت ودارایی با دشواری همراه بود.زیراامکان نداشت اکثر

کالاها را بدون اینکه ازآفات وفساد به دور باشند ، برای مدت مدیدی درانبار نگهداری کرد.

٤-پول کالایی

به دلیل مشکلاتی که درروش مبادله پایاپای وجود داشت و درفوق به آنها اشاره شد،شیوه دادوستد

کالابه تدریج تحول یافت .درنتیجه ، کالاهایی که بیشترین مورد معامله را داشتند ویا درزندگی اقتصادی

جوامع از اهمیت ویژه ای برخوردار بودند ،نقش پول را درمبادلات ایفا کرده و واسطه معاملات قرار گرفتند.

برای مثال، درحبشه نمک، دربرخی سواحل اقیانوس هند نوعی صدف ودرویرجینیای آمریکاتوتون وظیفه پول

را درمبادلات عهده دار شد.

٥-پول فلزی

با پیشرفت جوامع بشری وگسترش تجارت وپدید آمدن تقسیم کار، فلزات نسبتا"کمیاب که قیمتی

محسوب می شدند به عنوان مناسب ترین وسیله برای ایفای نقش پول به عنوان" معیار ارزش" و"وسیله

مبادله"وارد چرخه مبادله شدند. زیرا پول های فلزی بویژه طلاونقره به دلیل تراکم ارزش فراوان درحجم کم ،

به سهولت قابل حمل ونقل ، بادوام وفساد ناپذیر بودند. همچنین پول های فلزی برحسب ضرورت قابل تقسیم

به اندازه های کوچکتر با ویژگی قابل برگشت به صورت اولیه بودند. در مراحل اولیه ارزش پول های فلزی

معادل ارزش کالایی فلز به کار گرفته شده در خود آ نها بود ولی زمانی که پول فلزی به عنوان وسیله مبادله

مورد قبول همگان قرار گرفت و رواج و موضوعیت یافت، ارزش اعتباری آن مبنا شد و ارزش کالایی آ ن از بعد

پولی جداگردید. در دوره استیلای پول فلزی برحسب رابطة میان طلا و نقره، نظام های پولی متفاوتی ظهور

كرد که درگزارش جداگانه ای به تفصیل مورد بررسی قرار می گیرد.

٥

درمورد مبدا رواج پول های فلزی، تاریخ مشخصی وجود ندارد .برخی از مورخین ، پبدایش سکه را

حدود هزار سال پیش از میلاد مسیح درهندوستان می دانند.البته اغلب صاحب نظران پیدایش پول مسکوک

را درپادشاهی لیدیه درقرن هشتم قبل ازمیلاد عنوان کرده اند که پس از فتح این کشور توسط کوروش ،مرکز

ضرب سکه این پادشاهی به امپراطوری هخامنشی منتقل شد.

بعد از ورود پول فلزی به جریان تجارت، روابط اقتصادی وپولی تغییرات قابل ملاحظه ای یافت.زیرا

جریان جداسازی تولید از مصرف به شدت تسهیل شد. تا قبل از این تاریخ خانوارها معمولا مصر فکننده

تولیدات خود بودند. با سهل شدن جریان داد و ستد به واسطه معرفی پول فلزی، امکان تولید برای فروش

وسپس خرید مایحتاج واحدهای اقتصادی فراهم آمد. همچنین زمینه ثروت اندوزی و پس انداز مهیا گردید.

زیرا هرچند عموم کالاها فسادپذیر و غیرقابل انبار کردن بودند، اما پول فلزی این طور نبود. لذا بین تولید

وفروش محصولات واحدهای اقتصادی وخرید ومصرف کالاهای مورد نیاز فاصله زمانی ایجاد شد. همچنین این

امکان فراهم آمد، افرادی که تولیدکننده نیستند به دلیل دراختیار داشتن مقادیری پول، بتوانند وارد جریان

داد و ستد شوند و این امر پایه های اولیه تشکیل تجارت و پیدایش بازارهای خارج از محیط تولید و سپس

صرافی ها وبانک را بوجود آورد.

٦-پول کاغذی یا اسکناس

دردوره پول فلزی، دراغلب نقاط جهان رسیدهایی که صرافان، بانکداران وافراد مورد اعتماد به

صاحبان سکه های طلا ونقره می دادند، به عنوان وسیله ای برای انجام مبادلات درگردش بود.هر برگ رسید ،

نمایانگر مقدار فلز گرانبهایی بودکه نزد صراف یا فرد امین به ودیعه گذاشته شده بود وخود رسید دست به

دست می چرخید و معامله انجام می داد.درضمن این امکان نیز وجود داشت که صراف یا بانکدار بیش از مقدار

فلزی که درصندوق نگهداری می کند ،برای افراد خواهان وام ، رسیدی را امضا نموده وصادرکند.از آنجاکه به

طور معمول همواره مقداری پول فلزی نزد صرافان باقی می ماند که حاصل مابه التفاوت مبالغ سپرده شده

وباز پس گرفته شده بود که بلا استفاده بود.لذا موقعیتی برای ایشان پیش می آمد که ازاین مابه التفاوت برای

پرداخت وام به افرادی که متقاضی بودند، استفاده کنند.بتدریج با رواج رسیدهایی که درمقابل پول فلزی امانت

گذاشته شده ارایه می شد، صرافان به این فکر افتادند که به جای اعطای وام به صورت پول فلزی، رسیدی

٦

معادل قرض خواسته شده تسلیم نمایند.زیرا مردم با اعتمادی که به این رسیدها پیدا کرده بودند آن را قبول

داشتند ودرمعاملات خود به کار می گرفتند.

به تدریج با مقبولیت بکارگیری رسیدها، این فکر بوجود آمد که رسیدهایی استاندارد با مبلغ مشخص

واز قبل تعیین شده، تهیه شود.درآغاز، این رسیدها را که به اعتبار مسکوکات فلزی طلا ونقره درصندوق، صادر

شده بود ،بلیط می نامیدند.درکتاب های پول وبانکداری مختلف، مبتکراین روش یک بانکدار سوئدی وموسس

بانک استکهلم به نام

   


نظرات()  
Sven
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:47
bookmarked!!, I love your site!
Penelope
جمعه 19 مرداد 1397 23:15
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo News.

Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News?

I've been trying for a while but I never seem too get there!
Cheers
Maurice
یکشنبه 7 مرداد 1397 08:06
I'm curious to find out what blog systrem you are utilizing?
I'm having some smazll security problems with my
latest blog and I'd like to find smething more risk-free.

Do you ave any suggestions?
Ruben
چهارشنبه 3 مرداد 1397 23:05
I know this if off topic but I'm looking into starting myy
own weblog and was woindering what all is required to get setup?
I'm assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
I'm noot very internet savvy so I'm not 100% certain. Any recommendations or advice would
be greatly appreciated. Thanks
Chelsey
دوشنبه 1 مرداد 1397 11:46
Greetings! Veryy helpful advice within this article!
It's the little changes that will make the largest changes.
Thanks a lot for sharing!
Janina
دوشنبه 25 تیر 1397 14:05
My relativess always say that I amm wasting my time here at web, except I know I am getting experience
every day by rading such good articles.
Celinda
جمعه 22 تیر 1397 01:50
Thanks on your marvelous posting! I genuinely enjoyed reading it,
you could be a great author. I will be sure to bookmark your
blog and definitely will come back later
on. I want tto encourage continue your great work, have a nice day!
floodmclain36.cosolig.org
شنبه 26 خرداد 1397 00:28
Heey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any
widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.

I've been looking forr a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe yyou would have some eperience with something like this.
Please let me know if youu rrun into anything. I truly enjoy readig your blog and I look forward
to yoyr neew updates.
Chassidy
جمعه 11 خرداد 1397 12:26
Thanks for one's marvelous posting! I certainly enjoyed reading it, you could bee a
great author.I will make sure to bookmark your blog and may come back at some point.
I want to encourage continue your great writing, have a nice weekend!
alaynapytel.hatenablog.com
چهارشنبه 7 تیر 1396 21:27
Spot on with this write-up, I really believe that this web site needs far
more attention. I'll probably be back again to read more,
thanks for the advice!
Adrianne
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:32
Article writing is also a excitement, if you be familiar with after that you can write or
else it is complex to write.
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 04:49
I like the helpful information you provide in your articles.
I will bookmark your weblog and check again here regularly.
I'm quite sure I will learn many new stuff right here!
Best of luck for the next!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

تبادل اطلاعات رشته اقتصاد بازرگانی